TEKNOLOJİ

Ölümcül Sıcaklara Yapay Zeka Kalkanı

Küresel ısınmanın tetiklediği ölümcül sıcaklık artışına karşı bilim insanları, vücut çekirdek sıcaklığını anlık ölçen giyilebilir cihazlarla iş yerlerinde sıcak çarpması vakalarını sıfıra indirerek milyonlarca hayatı kurtarmayı hedefliyor

Yayınlanma Tarihi : 03 Şubat 2026, 19:45

İklim krizinin en sinsi ve ölümcül tezahürlerinden biri olan aşırı sıcaklar, 21. yüzyılın ortalarına doğru küresel çapta ısıya bağlı ölümleri yüzde 370 oranında artırma tehdidi taşıyor. Isı çarpması, fiziksel belirtilerini genellikle iş işten geçtikten sonra gösterdiği için "sessiz katil" olarak adlandırılıyor. Bilim dünyası, bu gizli tehlikeyi bertaraf etmek amacıyla, geleneksel tıbbi yöntemlerle ölçülmesi oldukça zor olan "vücut çekirdek sıcaklığını" (iç organ sıcaklığı) tahmin edebilen yapay zeka destekli giyilebilir teknolojiler üzerine yoğunlaştı. Bu teknolojik devrim, sadece sağlık risklerini minimize etmekle kalmıyor, aynı zamanda ısı nedeniyle kaybedilen iş gücü verimliliğini de koruma altına alıyor.

ASKERİ ALGORİTMALARDAN SİVİL HAYATA

Vücut ısısını izleme teknolojisinin temelleri, aslında laboratuvar ortamlarından çok önce savaş alanlarında atıldı. ABD ordusu, 2013 yılından bu yana askerlerin kalp atış hızı, cilt sıcaklığı ve yürüyüş paternlerindeki değişimleri analiz ederek ısı krampları veya sıcak çarpması riskini öngören özel bir algoritma kullanıyor. ABD Ordusu Çevre Tıp Araştırma Enstitüsü'nden biyomedikal araştırmacı Emma Atkinson, 14 bin asker üzerinde test edilen göğüs sensörlerini "hayat kurtaran bir gelecek" olarak nitelendiriyor. Bugün bu gelişmiş askeri algoritmalar, sivil iş kollarındaki riskleri yönetmek adına tüketici ürünlerine ve endüstriyel sensörlere entegre edilmeye başlandı.

AKILLI SAATLERİN "İÇ SICAKLIK" SINAVI

Günümüzde popüler olan Apple Watch, Galaxy Watch veya Garmin gibi akıllı saatler cilt sıcaklığını ölçebilse de, uzmanlar bu verinin hayati tehlikeyi belirlemede yetersiz kaldığı konusunda uyarıyor. Isı stresini gerçek zamanlı tespit edebilmek için kalp, karaciğer ve beyin gibi iç organların sıcaklığını temsil eden "çekirdek sıcaklığın" bilinmesi gerekiyor. Indiana Üniversitesi'nden Doç. Zachary Schrader, bu veriyi ölçmenin "altın standart" yöntemlerinin rektal veya kan yoluyla yapılan klinik ölçümler olduğunu, ancak iş yerlerinde bunun imkansızlığını vurguluyor. İşte bu noktada, Epicore gibi şirketlerin geliştirdiği elektrolit kaybını ölçen ter bantları veya VigiLife’ın kol üzerine takılan ısı sensörleri, yapay zeka algoritmalarıyla bu iç sıcaklığı tahmin ederek aradaki boşluğu dolduruyor.

ŞANTİYELERDE SIFIR VAKA VE EKONOMİK TASARRUF

Giyilebilir teknolojilerin teorik başarısı, sahada somut sonuçlar vermeye başladı. Teksas merkezli inşaat devlerinden Rogers O'Brien, 2023 yazında VisiLife teknolojisini şantiyelerine kurduğunda şaşırtıcı bir sonuçla karşılaştı: Şirket, normal bir yaz mevsiminde beklenen 5-6 sıcak çarpması vakasını sıfıra indirdi. Bu başarı sadece işçi sağlığını korumakla kalmadı, aynı zamanda yaklaşık 200 bin dolarlık (29 milyon yen) doğrudan tasarruf sağladı. Bu veriler, giyilebilir sensörlerin endüstriyel ortamlarda hem insani hem de ekonomik bir zorunluluk haline geldiğini kanıtlıyor.

YAPAY ZEKA VE GELECEĞİN RİSK MODELLERİ

Giyilebilir teknolojinin geleceği, sadece bireyi uyarmakla sınırlı kalmayacak. Emory Üniversitesi ve Georgia Teknoloji Enstitüsü’ndeki araştırmacılar, Florida'daki tarım işçilerinden toplanan nabız, solunum hızı ve cilt nemi gibi biyosensör verilerini devasa bir yapay zeka veri tabanına aktarıyor. Hedef, hava durumu ve işçi biyometrisi üzerinden "kişiye özel risk haritaları" oluşturmak. Böylece bir işçinin ne zaman sıcak çarpması geçireceği, olay yaşanmadan saatler önce tahmin edilebilecek. Ancak VisiLife CEO'su Zachary Keel, bu karmaşık yazılımların mevcut akıllı saat pillerini hızla tükettiğine dikkat çekerek, teknolojinin günlük hayata tamamen entegre olması için pil ömrü ve işlemci verimliliği konularında daha kat edilmesi gereken yol olduğunu belirtiyor.