DÜNYA

Trump'tan İran İçin Venezuela Modeli: Yeni Lider Çıkışı

Yayınlanma Tarihi : 05 Mart 2026, 19:50

Trump'tan İran İçin Venezuela Modeli: Yeni Lider Çıkışı

ABD Başkanı Donald Trump, İran’daki liderlik seçim sürecine müdahil olması gerektiğini savunarak, Venezuela’daki değişime benzer bir stratejinin Tahran yönetimi için de uygulanabileceği mesajını vererek uluslararası kamuoyunda tartışma başlattı

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Axios haber portalına verdiği özel mülakatta, Orta Doğu dengelerini sarsacak çarpıcı açıklamalarda bulundu. İran'ın eski lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ABD-İsrail operasyonları sonucunda hayatını kaybetmesinin ardından başlayan halefiyet tartışmalarına doğrudan müdahil olan Trump, Washington’ın bu süreçte pasif kalmayacağını ilan etti. Trump, özellikle Hamaney’in oğlunun isminin öne çıkmasını "zaman kaybı" olarak nitelerken, Venezuela’da uygulanan rejim değişikliği stratejisinin bir benzerini İran’da hayata geçirme arzusunu dile getirdi. Bu açıklamalar, Beyaz Saray’ın önümüzdeki dönemde İran politikasını "aktif müdahale" ve "lider belirleme" eksenine kaydıracağının en somut sinyali olarak değerlendiriliyor.

HAMANEY’İN OĞLUNA SERT VETO

Başkan Trump, mülakat sırasında İran’daki iç siyasi hareketliliği yakından takip ettiklerini belirterek, haleflik yarışı için adı geçen isimlere yönelik sert eleştirilerde bulundu. Özellikle hayatını kaybeden Ayetullah Ali Hamaney’in oğlunun liderlik koltuğu için en güçlü adaylardan biri olarak görülmesine tepki gösteren Trump, "Zamanlarını boşa harcıyorlar. Hamaney'in oğlu önemsiz biri. Benim için ve ABD yönetimi için kabul edilebilir bir isim değil" ifadelerini kullandı. Trump’a göre, eski liderin ideolojik mirasını devralacak herhangi bir isim, bölgedeki kaosu derinleştirmekten başka bir işe yaramayacak.

Trump, İran halkının ve uluslararası toplumun "statüko" yerine "uyum" aradığını savundu. "İran'a uyum ve barış getirecek, bölge ülkeleriyle ve Batı dünyasıyla kavga etmek yerine iş birliği yapacak birini istiyoruz" diyen Trump, Washington’ın kırmızı çizgilerini net bir şekilde çizdi. Hamaney’in politikalarını sürdürecek bir ismin başa gelmesinin, diplomasi kapılarını tamamen kapatacağını ve bölgeyi kaçınılmaz bir felakete sürükleyeceğini iddia etti.

VENEZUELA ÖRNEĞİ: "SÜRECE DAHİL OLMALIYIM"

Mülakatın en dikkat çekici kısımlarından biri, Trump’ın İran’daki durumu Venezuela’daki siyasi krizle kıyaslaması oldu. Venezuela’da Delcy Rodriguez’in seçilmesi ve oradaki lider değişim süreçlerine atıfta bulunan Trump, "Venezuela'da olduğu gibi, İran'daki bu lider seçim sürecine de dahil olmam gerekiyor" dedi. Bu sözler, ABD’nin egemen bir devletin iç işlerine ve liderlik değişimine doğrudan müdahale etme niyetini açıkça ortaya koyuyor.

Trump, Venezuela’daki modelin "çok başarılı" olduğunu savunarak, Tahran’da da benzer bir sonucun alınabileceğini ima etti. Hatırlanacağı üzere ABD, Venezuela’da Nicolas Maduro yönetimine karşı muhalefeti desteklemiş ve diplomatik/ekonomik baskı araçlarını sonuna kadar kullanmıştı. Şimdi ise aynı "baskı ve yönlendirme" stratejisinin, dini liderlik makamı (Velayet-i Fakih) için yarışan isimler üzerinde uygulanması planlanıyor. Trump, ABD’nin onay vermediği bir ismin İran’ın başında kalmasının meşruiyetini sorgulayacaklarının sinyalini verdi.

YENİ BİR SAVAŞ UYARISI VE 5 YIL KRİTERİ

ABD Başkanı, İran’da yapılacak yanlış bir lider seçiminin maliyetinin çok ağır olacağını savundu. Eğer Hamaney’in katı politikalarını devam ettirecek bir figür başa geçerse, bu durumun Washington’ı sert kararlar almaya zorlayacağını belirten Trump, "Böyle bir durum ABD'yi 5 yıl içinde yeniden büyük bir savaşa sürükler" uyarısında bulundu. Bu açıklama, Trump’ın "Önce Amerika" (America First) doktrini kapsamında büyük savaşlardan kaçınma vaadiyle çelişiyor gibi görünse de, aslında Tahran üzerindeki baskıyı artırmak için kullanılan bir retorik olarak yorumlanıyor.

Trump’a göre, mevcut gerginliklerin kalıcı bir barışa dönüşmesi ancak İran’ın yönetim kademesinde radikal bir zihniyet değişimiyle mümkün olabilir. "Savaş istemiyoruz ama savaşın nedenlerini ortadan kaldırmayacak bir lideri de kabul edemeyiz" diyen Trump, diplomatik masaya oturulacak ismin öncelikle Washington’ın güvenini kazanması gerektiğini vurguladı.

ASKERİ OPERASYONLARDA "BAŞARI" VURGUSU

İran ile devam eden gerilimin askeri boyutu hakkında da konuşan Trump, bugüne kadar gerçekleştirilen ABD-İsrail operasyonlarının sahadaki sonuçlarından memnun olduğunu ifade etti. İran'la topyekûn bir savaştan nasıl çıkılacağına dair somut bir yol haritası sunmaktan kaçınan Başkan, şu ana kadar yürütülen stratejinin İran’ın bölgesel nüfuzunu kırdığını savundu.

"Saldırılarda oldukça başarılı olduk, hedeflerimize ulaştık" diyen Trump, askeri baskının siyasi sonuçlar doğurması için vites artıracaklarını belirtti. Ancak analistler, Trump’ın "başarı" olarak nitelediği suikast ve operasyonların, İran içinde milliyetçi duyguları tetikleyebileceği ve ABD karşıtı daha radikal isimlerin güç kazanmasına yol açabileceği konusunda uyarıyor.